[ verder ]
---
|Column|
Intrigant

---
Nijmeegse Zaken
---
Ingezonden brief
---
[ cartoon ]
---
Anoniem solliciteren
---
[ meest gelezen ]
---
Artikel:
Nijmeegse Zaken
Editie: februari 2012

---
Artikel:
Braams blik
Editie: juli 2013

---
Artikel:
Zorghotel als springplank naar werk
Editie: juli 2004

---
Artikel:
Nijmeegse street art in beeld Editie: juli 2013

---

25 jaar Pierson
Tanks in de stad

Op 23 februari 1981 lijkt het oorlog in Nijmegen. Marechaussee, ME, militairen en politie denderen met tanks en pantserwagens op de blokkades en barricades van krakers en sympathisanten af. Inzet van dit slagveld is de geplande bouw van een parkeergarage die er uiteindelijk nooit kwam. Dit jaar is het 25 jaar geleden dat deze zwarte bladzijde in de Nijmeegse geschiedenis, beter bekend als de Zeigelhofaffaire of de Piersonrellen, geschreven werd.

door Mike Donkers


Sinds 1969 is er in de gemeenteraad een discussie gaande over de locatie van een nieuw te bouwen parkeergarage in hartje centrum. Het besluit voor de Zeigelhofgarage in de Piersonbuurt stuit echter op één probleem: de 14 huizen en het pakhuis, die voor de nieuwe garage moeten wijken, zijn ingenomen door krakers nadat bewoners die moesten verlaten. „Nijmegen heeft 18.000 woningzoekenden, maar de gemeente vindt het blijkbaar belangrijker om aan 200 auto’s onderdak te bieden,” is hun commentaar.

Een speciale commando-eenheid wordt naar de Pontanusstraat gestuurd om daar de studio van krakerszender Radio Rataplan te vernielen. Hier proberen ze via de achterkant het pand binnen te komen. De radiozender is de autoriteiten een doorn in het oog. Gemeentesecretaris Kuin noemt Rataplan „een gevaarlijk stuk propaganda tegen de staat.”
Op 12 december 1980 spant de gemeente Nijmegen een kort geding aan tegen de krakers. Als reactie hierop werpen de krakers barricades op en dopen het gebied om tot ‘Vrijstaat de Eenhoorn’, naar het leegstaande pakhuis dat ook plaats moet maken voor de garage.

Op 16 januari 1981 besluit de raad definitief over te gaan tot de bouw van de parkeergarage. Op 20 februari wint de gemeente het kort geding. Het is dan al duidelijk dat een vreedzame oplossing van het conflict tussen de gemeente en de krakers niet meer mogelijk is. Voor de barricades vormen zich geweldloze blokkades van sympathisanten die willen voorkomen dat alles escaleert.


Op maandag 23 februari 1981 wordt Nijmegen internationaal nieuws. Tweehonderd ME-busjes, een helikopter, drie Leopard-tanks, twee bergingstanks, een pantserwagen en een leger van tweeduizend politieagenten en militairen, waaronder een commando-eenheid van de marechaussee, bestormen vroeg in de ochtend de barricades. Op de geweldloze zitblokkades wordt keihard ingeslagen, waarbij vluchtende mensen zelfs tot voorbij de singels worden nagejaagd. Dat er geen doden vallen is een wonder, want naast een overkill aan traangas mag de politie schieten. Na de capitulatie van de krakers start direct de sloop van de panden.
De studio van Radio Rataplan na het binnenvallen van de speciale eenheid die alles kort en klein slaat nadat ze de zender niet kunnen vinden. Uiteindelijk wordt Rataplan met krachtige stoorzenders uit de lucht gedrukt. Hiermee is een belangrijk centraal communicatiepunt van de krakers uitgeschakeld.
De daaropvolgende dagen ontstaan spontaan massale demonstraties, met als hoogtepunt 17.000 mensen op 27 februari, de dag dat de gemeenteraad vergadert. Twee weken later besluit de gemeenteraad een streep te halen door de plannen. De kaalgeslagen plek in het centrum blijft er nog jaren desolaat bij liggen. Uiteindelijk komt daar sociale woningbouw voor terug. Wrang detail is dat de naamgever van de Piersonstraat, Jan Lodewijk Pierson, een raadslid was dat zich aan het begin van de vorige eeuw inzette voor sociale woningbouw in Nijmegen.


Burgemeester Hermsen is verantwoordelijk voor de gewelddadige ontruimingen. Hij beweert later van veel gewelddadige charges tegen het geweldloze verzet niets te hebben geweten en daar ook geen opdracht toe te hebben gegeven.
Nog nooit eerder in de Nederlandse geschiedenis stond de subcultuur van de krakersbeweging zo dicht bij de bevolking. Een jaar daarvoor kregen de Amsterdamse krakers de landelijke publieke opinie nog tegen zich vanwege de rellen op Koninginnedag in een poging de inhuldiging van koningin Beatrix te verstoren („geen woning, geen kroning”). De Nijmeegse kraakbeweging kreeg echter massale steun en moest koste wat kost gebroken worden. Alle middelen waren daarbij geoorloofd, inclusief middelen die thuishoren in een politiestaat. •


Het hier gepubliceerde fotomateriaal is afkomstig uit het krakersarchief van Jan-Frank Gerards en speciaal voor de Nijmeegse Stadskrant beschikbaar gesteld. De foto’s maken onderdeel uit van een tentoonstelling genaamd ‘Pierson mot blieve’ die vanaf 22 april is te zien in Museum de Stratemakerstoren aan de Waalkade. In het volgende nummer van de Nijmeegse Stadskrant meer hierover.


Op 22 februari 1944 vallen er bommen op Nijmegen. Maria (70 jaar) verloor haar oudste broer bij de bombardementen. 37 jaar later is de stad opnieuw in oorlog. Dit zijn de woedende regels die ze op dezelfde datum in 1981 optekent in haar dagboek.


De geweldloze zitblokkade ter hoogte van café De Plak aan de Bloemerstraat wordt om zes uur s'morgens als eerste ontruimd door de marechaussee. Hoe hard en genadeloos op het geweldloos verzet wordt ingehakt, blijkt wel uit de gebroken wapenstok van de marechausse op de voorgrond.
Nadat de geweldloze blokkades zijn weggemept, is het de beurt aan bulldozertanks om de hoge barricades te verwijderen. Dit is de barricade in de Piersonstraat die opgebroken wordt.


Een helikopter werpt pamfletten uit waarin staat dat de politie zal mogen schieten wanneer molotov-cocktails worden gebruikt. Minister van Binnenlandse Zaken Hans Wiegel (VVD) merkt naderhand op dat er wat hem betreft ook echt geschoten had mogen worden.
De Zeigelhofbarricade gezien vanuit de Bloemerstraat met ervoor de geweldloze blokkade. Ter oriëntatie: links is nog net de achtergevel van filmtheater Carolus te zien. De leus ‘Lansink Pummel’ slaat op CDA-fractievoorzitter Ad Lansink die algemeen wordt gezien als degene die het conflict nodeloos heeft laten escaleren.


Terugblik van een marechaussee
Pieter (nu 51 jaar) zit bij de marechaussee, afdeling Breda. Zijn afdeling werd destijds gevraagd om versterking te bieden in Nijmegen. „Geloof me, wij stonden hier ook niet op te wachten,” zegt hij. „Als de marechaussee ingeroepen wordt, zit je al in een hogere geweldsspiraal want wij hebben meer materieel dan de politie. Toen zag ik daar ook nog Leopard-tanks en een helikopter! Dat vond ik echt niet normaal. Dat defensie daarvoor toestemming heeft verleend!” Wanneer hij de foto ziet van een marechaussee die zijn wapenstok breekt op weerloze demonstranten, zegt hij, „Kijk, nu zie ik dat allemaal genuanceerder. Maar toen waren we jong en we werden hele weekenden paraat gehouden in de kazerne. Ik praat het niet goed, maar als er zo drie van je weekenden achter elkaar vergald worden en je wordt een keer ingezet, dan komt die frustratie er soms uit in één zo’n klap.”


Omdat voor het ergste wordt gevreesd, richten de krakers een EHBO-post in. Hier bevindt zich ook de zender waarmee Radio Rataplan blijft uitzenden na de inval in de ‘Pontanus’.
Tot ver buiten het centrum worden mensen opgejaagd, waarbij het er gewelddadig aan toe gaat.


De politie probeert met informanten de beweging van binnenuit te breken of krakers aan te zetten tot geweld, zodat er een excuus is om in te grijpen. Links op de foto staat politie-informant Cees van Lieshout op het dak van de Eenhoorn. Volgens de beheerder van het krakersarchief waar deze foto’s uit afkomstig zijn, heeft Van Lieshout weinig of geen schade aangericht. „Niemand vertrouwde hem echt.”
Een luguber welkom vanaf één van de barricades. Gasmaskers zijn geen overbodige luxe, want de politie en marechaussee maken gebruik van het zeer agressieve traangas C4, dat het Amerikaanse leger gebruikte in Vietnam.

 

Webmaster: Joris Teepe